cast
مرجان هرندی

گشتالت (Gestalt) در معماری و طراحی داخلی

مرجان هرندی
16 آذر 1401
121
1
متن مقاله

گشتالت در معماری و طراحی داخلی

آیا میدانیدگشتالت چیست؟ آیا با کاربرد آن در معماری آشنا هستید؟ آیا میدانید اصول و قوانین آن در طراحی معماری چگونه است؟ گشتالت یک نظریه روانشانسی است که چگونگی ادراک بصری توسط مغز انسان را توضیح می‎دهد و در معماری آن را علم شناخت فرم و شکل معنا می‌کنند. به عبارت ساده تر، نظریه گشتالت بر این ایده استوار است که مغز انسان سعی می کند در نگاه اول تصاویر یا طرح های پیچیده ای را که از عناصر زیادی تشکیل شده اند را به جای درک جزء به جزء با چیدمان ناخودآگاه اجزا در یک سیستم سازمان یافته و ساده سازماندهی کند و یک کلیت از آن ارائه دهد. در معماری و طراحی داخلی به منظور ارتقاء ادراک انسان ها در یک محیط باید به اصول زیبا شناسی معماری و گشتالت که نقشی مهم در این زمینه ایفا میکنند تسلط داشته باشید به همین منظور در این مقاله به بررسی گشتالت در معماری و طراحی داخلی و به کارگیری اصول و قوانین آن در طراحی معماری میپردازیم. 

پکیج آموزش پیشنهادی: پکیج آموزش طراحی داخلی

گشتالت در معماری و طراحی داخلی

مقاله پیشنهادی: 6 اصل مهم طراحی داخلی

نظریه گشتالت در معماری

واژه گشتالت یک کلمه آلمانی به معنای "شکل" یا "فرم" است که به علت گسترده بودن مفهوم آن، هيچ ترجمه مستقيمي در هيچ يک از زبان‌ها صورت نگرفته است. نظریه گشتالت یا روانشناسی گشتالت در اوایل قرن بیستم در آلمان توسعه یافت و در سال 1910 توسط گروهی از روانشناسان تایید و در دانشگاه برلین تدریس شد. توسعه نظریه گشتالت مصادف با اوج گیری هنر مدرن در اروپا بود این امر باعث اشتیاق متقابل روان شناسان گشتالت شد و موجب تعامل وپیوند هر چه بیشتر روان شناسی وهنر شد ودر حوزه معماری ،هنرهای تجاری ، طراحی صنعتی ، طراحی گرافیک و….. تاثیر پایدار وفراگیری به جا گذاشت. برپایه نظریات گشتالت وارتباط تنگاتنگ آن با معماری واصول معماری، زمینه رشد وترقی این هنر اصیل را در بستر روانشناسی فراهم می کند .مطابق نظریه گشتالت، انسان ها تمایل دارند که نقوش و اشکال را در ذهن ساده کرده و محرک های پیچیده را به نقوش ساده تر بدل کنند و با اجزا آن ارتباط بصری پدید آورند.

نظریه گشتالت در معماری

کاربرد گشتالت در معماری 

این نظریه نقش بسیار مهمی در هر زمینه خلاقانه ای ایفا می کند و به طراحان کمک می کند تا روانشناسی شناختی خود را توسعه دهند و چیزهایی را فراتر از آنچه هستند ببینند. این به ما کمک می کند تا این دنیای پیچیده را در یک کل ساده تر و منسجم تر تفسیر کنیم.این نظریه به شما کمک می کند تا بفهمید کدام یک از عناصر طراحی در یک نمونه معین مؤثرتر هستند. ادراکات بصری ما به شدت تحت تاثیر این قوانین هستند، و از این رو به شما اجازه می‌دهند تا روی نقاط خاصی تمرکز کنید، بنابراین، ما را وادار به انجام اقدامات خاص و ایجاد طرح‌های خود بر اساس آن می کند. این اصل بیان می کند که این طبیعت انسان است که عناصر مشابه را با هم گروه کند. شباهت برای ایجاد یک عنصر طراحی واحد از چندین عنصر مجزا که ممکن است در مجاورت یکدیگر باشند یا نباشند استفاده می شود. شباهت ها را می توان با استفاده از تعدادی از عناصر طراحی از جمله رنگ، اندازه، شکل و بافت ایجاد کرد. بنابراین نظریه گشتالت در معماری، جهت به وجود اوردن ساختمان هایی باشکل های قابل قبول و قابل شناخت و ارتباط کلی آن با بخش های دیگر به طور اشکار بر مبنای فرم ها، حجم ها، اندازه ها، رنگ ها کیفیت جنس و گرافیک طراحی میشود. نظریه گشتالت در کل و به طور خلاصه می گوید: کل، چیزی بیش از اجزای ان است و این اصل است که در تمام پژوهش ها ، ازمایش ها و قانون های تعریف شده تو سط صاحب نظران مورد تاکید قرار گرفته است. مقدار اطلاعاتی که ذهن بشر می‎تواند پیگیری کند محدود است و در نتیجه زمانی که مقدار اطلاعات بصری زیاد و پیچیده می‎شود، ذهن به صورت خودکار آن‎ها را ساده می‎کند و در این راستا اصول گشتالت را به کار می‎گیرد. با استناد به این اصول، اگرچه هر یک از اجزای یک مجموعه بصری می‎توانند معنای واحدی داشته باشند، اما همگی بخشی از یک کل هستند که ذهن در ابتدا آن را درک می‎کند. این کل مجموعه‎ای از اجزا است که بدان‎ها معنای کامل می‎بخشد.

کاربرد گشتالت در معماری 

ده اصل اولیه گشتالت شامل مواردی نظیر سادگی، شکل و زمینه، مجاورت، شباهت، سرنوشت مشترک، تقارن، تداوم، بسته بودن، منطقه مشترک و اتصال عنصر می شود که در بخش بعد هر یک را توضیح خواهیم داد.
•    اصل مشابهت (Similarity principle)
•    اصل مجاورت (Proximity principle)
•    اصل تداوم یا پیوستگی (Continuity principle)
•    اصل تکمیل، یکپارچگی یا بستار (Closure principle)
•    اصل شکل و زمینه (Figure-Ground principle)
•    اصل سرنوشت مشترک (Common Fate principle)
•    اصل فراپوشانندگی (Inclusiveness principle)
•    اصل تقارن (Symmetry principle)
•    اصل موازات (Parallelism principle)
•    اصل منطقه مشترک (Common Region principle)
•    اصل عنصر متصل (Element connectedness principle)

مقاله پیشنهادی:  31 سبک رایج در دکوراسیون داخلی

اصل مشابهت 

با ذهن انسان ها هنگام مواجه شدن با اجزایی که دارای خصوصیات مشابه هستند، به صورت یک مجموعه واحد می‏‏‎بیند. سه عامل عمده تشابه، اندازه، رنگ و شکل هستند. لازم به ذکر است که، در میان این سه عامل اندازه نسبت به دو مورد دیگر از گشتالت قوی‎تری برخوردار است. در تصویر زیر هر سه عامل این اصل را می‌توان مشاهده کرد.

اصل مشابهت 

اصل مشابهت 

ذهن انسان ها هنگام مواجه شدن با اجزایی که دارای خصوصیات مشابه هستند، مجموعه ای از اقلام، اشیایی که شبیه یکدیگر هستند را با هم گروه بندی می کند و به صورت یک مجموعه واحد می‏‏‎بیند. شباهت ها می تواند از طریق شکل، اندازه، رنگ، بافت یا کیفیت های دیگر باشد که در میان این سه عامل اندازه نسبت به دو مورد دیگر از گشتالت قوی‎تری برخوردار است. 

اصل مشابهت 

اصل مجاورت

طبق قانون مجاورت چیزهایی که به هم نزدیک هستند به صورت یک گروه و یک مجموعه واحد دیده می شوند. مجاورت عناصر میتواند به معنی نزدیک بودن لبه های عناصر مماس و یا روی هم افتادن آن‌ها باشد همچنین قدرتمندترین رابطه مجاورت زمانی است که اشکال همپوشانی داشته باشند. در این اصل با دور شدن اشیاء و یاعناصر از یکدیگر به عنوان اشیاء منفرد درک می شوند.

اصل پیوستگی

بر اساس اصل پیوستگی چشم انسان هنگام مواجه شدن با عناصری که در یک مسیر قرار گرفته اند ارتباط برقرار می‏‌کند. این ارتباط تا زمانی تداوم می‌یابد که چیزی این منحنی ذهنی را برهم بزند. انسان ها خطوط پیوسته را دوست دارند، بنابراین حتی اگر یک تقاطع بین دو خط وجود داشته باشد، تمایل دارند آنها را به‌جای یک جسم، دو خط جلوه دهیم. اگر همگرایی طبیعی به نظر برسد، اشیایی که همپوشانی دارند یا با یکدیگر تلاقی می‌کنند، با هم گروه‌بندی می‌شوند. 

اصل بستار

بر اساس این اصل، زمانی که قسمتی از یک شکل یا طرح جا افتاده و یا حذف شده باشد، چشم آن را تکمیل می‎کند و به صورت یک شکل کامل می‎بیند. شاید بتوان گفت که این اصل گشتالت از کمال‎گرایی انسان سرچشمه می‎گیرد. در این‎جا بهتر است به مفهوم «پراگنانس» (pragnanz) نیز اشاره شود. پراگنانس را می‎توان این‎طور توضیح داد که، انسان‎‏ها ذاتا در صدد کامل کردن تجربه‎های ناقص و تکه از محیط پیرامون خود هستند. بنابراین هنگامی که تصویری را به صورت چندپاره مشاهده می‎کنند آن را به صورت کامل درک می‎کنند.

اصل شکل و زمینه

 اصل شکل و زمینه نشان داده ذهن انسان ها ذاتا تمایل دارد مغز انسان تمایل دارد میدان بینایی را به شکل (پیش زمینه) و زمین (پس زمینه) جدا کند. وقتی چیزها را به صورت پیش زمینه/در فوکوس (شکل) و پس زمینه/خارج از فوکوس (زمین) میبیند اصل شکل زمینه را تجربه میکند. این یکی از متداول‌ترین و تجربه‌شده‌ترین نظریه‌های گشتالت است. گاهی شکل و زمینه چنان در هم تنیده هستند که تشخیص آن‌ها از یکدیگر چندان آسان نیست.از معروف‎ترین نمونه‎های این حالت می‌توان به نماد «یین و یانگ» (Yin en Yang) اشاره کرد. در طراحی، از این اصل برای هدایت تمرکز ناظر یا کاربر به سمت چیزی که می خواهیم ببیند استفاده می کنند.

اصل سرنوشت مشترک

این اصل بیشتر در تصاویر متحرک مطرح می‎‏شود. بدین معنی که عناصری که با هم در یک راستا حرکت می‏‌کنند از طرف مغز به عنوان یک کل واحد در نظر گرفته می‏‌شوند. این اصل در زمینه طراحی اهمیت زیادی دارد و بیان می‌کند که عناصری که در یک جهت حرکت می‌کنند نسبت به عناصری که ساکن هستند یا در جهت دیگری حرکت می‌کنند مرتبط‌تر هستند.

مقاله پیشنهادی: تفاوت معماری داخلی و طراحی داخلی در چیست؟

اصل فراپوشانندگی

 این اصل بیان‏‎گر آن است که یک ساختار بصری در مجموع ممکن است از تعدادی گشتالت کوچک‏‎تر تشکیل شده باشد، اما گشتالت بزرگ‏‎تر چون پراگنانس قوی‎‏تری دارد آن‏‎ها را تحت‏‎الشعاع قرار می‎‏دهد.

اصل تقارن

انسان ها به سمت تقارن و تعادل کشیده می شویم، بنابراین به دنبال یافتن الگوهایی هستند که در اطراف یک نقطه مرکزی آرایه شده اند. این اصل می‌‏گوید زمانی که دو عنصر با یکدیگر بر اساس یک محور تقارن داشته باشند، ذهن آن‏‌ها را با هم مرتبط می‎سازد حتی اگر ارتباطی نداشته باشند.

اصل تقارن

اصل موازات

ذهن انسان عناصری که زاویه مشابه یا نزدیک بهم دارند را یک کل در نظر می‏‎گیرد.

اصل منطقه مشترک

 بر اساس این اصل، عناصری که درون یک محدوده غالبا بسته گرد هم بیایند، به صورت جزئی از یک گروه درک می‎‏شوند.

اصل عنصر متصل

بر اساس اصل عنصر متصل، ذهن انسان عناصری را که به هم اتصال داشته باشند به صورت یک کل در نظر می‎گیرد.

مقاله پیشنهادی: کاربرد مودبرد در طراحی داخلی

امیدوارم از این مقاله لذت برده باشید.

کارت آموزش طراحی داخلی
کارت رندرینگ مسترینگ 2
کارت تری دی مکس
کارت رویت

مقالات مشابه

معماری
رنگ یک عنصر جامع در دنیای ما است، نه تنها در محیط طبیعی بلکه در محیط...
معماری
وظیفه موتور رندرها سه‌بعدی‌سازی طرح‌ها، انیمیشن‌سازی و رندرگیری است که...
معماری
یکی از متنوع ترین سبک های دکوراسیون داخلی، سبک هندی می باشد که مانند س...
معماری
یکی از اولین سبک های شکل گرفته در دنیا، سبک مصری در دکوراسیون داخلی می...
کاربر عزیز نظر خود را درباره ی مقاله ی بالا برای ما بنویسید.

شاهین علیزاده Guest User
03 اسفند 1401 - ساعت 10:42
پاسخ

ممنون از توضیحات مفیدتون، عالی بود.